Genootschap voor de Joodse Wetenschap in Nederland
Plaats Crescas, Kastelenstraat 80, Amsterdam-Buitenveldert
Tijd 10.30 uur (zaal open vanaf 10.00 uur)

zondag 29 september 2013

Een kwestie van smaak. Materiële cultuur en Portugese Joden in de Republiek (1600-1750)

Dr. Tirtsah Levie Bernfeld

In de vroegmoderne periode namen Portugezen een nieuwe identiteit aan: waren ze eerst Nieuw-Christenen op het Iberisch schiereiland, nu waren ze ‘Nieuwe Joden’ in vroegmodern Amsterdam. Die enorme transformatie was voor velen onder hen een vaak schokkende ervaring en maakte hun identiteit tot een soort patchwork van culturen uit diverse invloedsferen. In deze lezing bestudeert Levie Bernfeld die specifieke Portugese identiteit vanuit het perspectief van de de materiële cultuur. Via een analyse van boedelinventarissen en testamenten probeert zij die bijzondere identiteit nader te definiëren door een kijkje te nemen in het Portugees joodse interieur en milieu van de vroegmoderne tijd. Daarbij zoekt zij een antwoord op diverse vragen: welke elementen brachten Portugezen vanuit het Iberisch schiereiland met zich mee en incorporeerden zij in de cultuur van hun nieuwe residentie? Is er een tendens waar te nemen, die zich voltrok, weg van de Zuid-Europese, Iberisch-katholieke invloedsfeer naar een meer Noord-Europees en Hollands georiënteerde cultuur? Of bleef de Iberische achtergrond een sterk overheersend fenomeen? En wat valt er te zeggen van de joodse elementen van die Portugese identiteit? Hoe sterk was die verweven in die complexe identiteit? Door dit onderzoek komt een nieuw beeld naar voren dat tot nu toe onderbelicht bleef. Deze nieuwe studie werd onlangs gepubliceerd in Studia Rosenthaliana (no. 44, 2012, pp. 191-216), verschenen als Festschrift voor Prof. Dr. Y. Kaplan, Hoogleraar aan de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem, en is getiteld ‘Matters Matter. Material Culture of Dutch Sephardim (1600-1750)’.

Dr. Tirtsah Levie Bernfeld promoveerde in 2005 in de joodse geschiedenis aan de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem, terwijl zij eerder studeerde aan de Brandeis Universiteit in Amerika en aan de Universiteit van Amsterdam. Zij specialiseert zich in vroegmoderne Europees joodse geschiedenis en concentreert zich daarbij op sociale aspecten van de Portugees joodse gemeenschap van vroegmodern Amsterdam. Haar boek Poverty and Welfare among the Portuguese Jews in early modern Amsterdam (Oxford 2012) won dit jaar in Amerika de National Jewish Book Award. Tirtsah Levie woont in Amsterdam en is werkzaam als onafhankelijk onderzoeker. In die hoedanigheid geeft zij ook colleges aan de Universiteit van Amsterdam.

Kijk onder Agenda voor de data van de volgende lezingen.