Genootschap voor de Joodse Wetenschap in Nederland
Plaats Crescas, Kastelenstraat 80, Amsterdam-Buitenveldert
Tijd 10.30 uur (zaal open vanaf 10.00 uur)

zondag 27 oktober 2013

Alexander Pechersky, de leider van de opstand in Sobibor

Prof. dr. Selma Leydesdorf

We herdenken de leider van de opstand van Sobibor, wie was Aleksander Pechersky? In 2010 interviewde Selma Leydesdorff op verzoek van Stichting Sobibor zo veel mogelijk Nebenklager tijdens het proces Demjanjuk in München. Deze interviews deden haar besluiten het historisch document aan te vullen met interviews met de laatste overlevenden van Sobibor. Samen met Mirjam Huffener, bestuurslid van de Stichting Sobibor, maakte zij de website www.lategevolgenvansobibor.nl, waarop deze interviews te zien en te beluisteren zijn. Tijdens de interviews en het literatuuronderzoek dat zij hiervoor deed, dook steeds de naam van Aleksander Pechersky op. Deze in Kremanchuk (nu Oekraïne) geboren Pechersky, had de leiding van de opstand in Sobibor, die plaatsvond op 14 oktober 1943. Het werd Leydesdorff duidelijk dat er van deze Joodse held geen fatsoenlijke biografie bestond; er was alleen over zijn rol in Sobibor geschreven. Wat bekend was, bijvoorbeeld via Wikipedia, bleek vol tegenspraak en onduidelijk. Wel is duidelijk dat Pechersky enorm onder het Soviet-antisemitisme heeft geleden; volgens sommige websites is hij zelfs naar de Gulag gestuurd, andere beweren dat het niet zo is. In haar lezing zal Leydesdorff verslag doen van haar speurtocht naar Pechersky. Zij gaat in op de vragen waarom hij zo’n succesvol leider was en wat er na 1945 gebeurde: hij werd niet naar de Gulag gestuurd, maar werd nooit erkend. Daarnaast zal ze zijn lijdensweg voor Sobibor belichten. Haar onderzoek, dat zij verricht in samenwerking met Stichting Sobibor, zal over een paar jaar uitmonden in een biografie over Aleksander Pechersky.

Prof. Dr. Selma Leydesdorff is hoogleraar Oral History en Cultuur bij de afdeling Kunst, Cultuur en Religie van de UvA en is specialist op het terrein van geheugen en trauma. Internationaal geldt zij als vooraanstaand onderzoeker en theorievormer op het gebied van de oral history. Zij was gastonderzoeker aan het Remarque Institute NYU, en maakt sinds 2010 deel uit van het project Memory and Commemoration: Representing Trauma and War, van het Centre National de la Recherche Scientifique (CNRS, Parijs) en de New York University (later dit jaar Columbia University NY). Leydesdorff promoveerde in 1987 op het proefschrift Wij hebben als mens geleefd. Het Joodse Proletariaat van Amsterdam 1900-1940, dat werd vertaald in het Engels en Duits. In 2008 verscheen haar boek De leegte achter ons laten: een geschiedenis van de vrouwen van Srebrenica, dat werd in 2011 in een bewerkte Engelse editie uitkwam. Dit jaar verscheen Tapestry of Memory. Evidence and Testimony in Life-Story Narratives, waarvan Leydesdorff, samen met Nanci Adler, de redactie verzorgde. Leydesdorff is tevens redacteur van de serie Memory and Narratives (Transaction publishers).