Genootschap voor de Joodse Wetenschap in Nederland
Plaats Crescas, Kastelenstraat 80, Amsterdam-Buitenveldert
Tijd 10.30 uur (zaal open vanaf 10.00 uur)

zondag 17 mei 2009

Jaap Meijer (1912-1993), het Nederlandsch Israëlietisch Seminarium en de wetenschap

Prof. dr. Evelien Gans

Jaap Meijer behoorde tot die berooide maar meer of minder getalenteerde joodse jongens uit de mediene die met behulp van joodse fondsen aan het Nederlandsch Israëlitisch Seminarium in Amsterdam werden opgeleid om de joodse gemeenschap te dienen als godsdienstonderwijzer of rabbijn. Hoewel Jaap als uitblinker tot het rabbijnenklasje werd toegelaten, glipte hij langzamerhand weg van het voor hem uitgestippelde pad. Hij werd historicus, geen rabbijn. De emancipatoire invloed van het zionisme speelde in die keuze een grote rol. Maar het eerste fundament ervoor werd, paradoxalerwijs, gelegd op het Seminarium zelf. Daar had men, onder leiding van rector dr. J.H. Dünner (1833-1911) een compromis gesloten tussen de eigen traditionele opvattingen en de moderne tijd. De door liberaal angehauchte joden aangevochten bestudering van de talmoed werd gehandhaafd, maar daar tegenover stond voortaan voor aankomende rabbijnen de eis van een wetenschappelijke opleiding aan de Faculteit der Letteren. Voor Jaap Meijer werd de studie geschiedenis zijn thuis – en niet de synagoge. Deze lezing behandelt onder meer de vraag in hoeverre Meijers historisch oeuvre het stempel draagt van de weliswaar door hem zwaar bekritiseerde maar niettemin intensief beleefde leertijd aan het Seminarium, bolwerk van de joodse orthodoxie.

Symposium In de sporen van Zunz en Seeligmann. Het Genootschap en de Joodse Wetenschapsbeoefening in Nederland ter gelegenheid van het 90-jarig bestaan van ons Genootschap