Genootschap voor de Joodse Wetenschap in Nederland
Plaats Crescas, Kastelenstraat 80, Amsterdam-Buitenveldert
Tijd 10.30 uur (zaal open vanaf 10.00 uur)

zondag 19 juni 2011

De Sombart-controverse: 100 jaar later

Frits Koetser

In het begin van de vorige eeuw werd Werner Sombart (1863-1941) in ruime kringen beschouwd als coryfee van een groep Duitse wetenschappers (Simmel, Weber, Tönnies e.a.) die zich bewoog op het grensvlak van de nog jonge sociale wetenschappen, economie, geschiedenis en politiek. Hij liet een groot oeuvre na, in kringen van vakgenoten vaak omstreden vanwege de eigenzinnige methodiek. Meest omstreden was Die Juden und das Wirtschaftsleben (1911). Hierin stelt Sombart dat de Joden een essentiële bijdrage geleverd hebben aan het ontstaan van de kapitalistische economie, hetgeen hij in het perspectief stelt van wat hij ziet als essentiële kenmerken van het Jodendom. Veel passages in het boek kunnen moeilijk anders geïnterpreteerd worden dan als (sterk) antisemitisch gekleurd, maar in Joodse kringen werd het boek niet unaniem afgewezen. Zo nodigde de Nederlandsche Zionistische Studenten Organisatie Sombart in 1912 uit voor een lezing in Amsterdam. De spreker zal in zijn voordracht ingaan op het boek en zijn ontstaansgeschiedenis.

Frits Koetser studeerde na de middelbare school een jaar aan de Wesleyan University, Conn., V.S. Daarna studeerde hij de Faculteit der Sociale Wetenschappen van de Universiteit van Amsterdam en behaalde hij zijn doctoraalexamen psychologie (met als hoofdrichting psychofysiologie). Van 1981 tot 1993 werkte hij voor Beth Shalom en van 1993 tot 2010 was hij verbonden aan het Sinaicentrum als Medewerker Dienst Geestelijke Verzorging - hij is nu als vrijwilliger betrokken bij deze instelling en bij de inmiddels aan een andere instelling overgedragen afdeling Verstandelijk Gehandicapten. Zijn Joodse opleiding kreeg hij van de studentenrabbijnen S. Haliva en P. Rosenzweig, alsmede van de rabbijnen E. Beigel, R. Evers en M. Just.